ေအအာဗီြဂယက္

HIV ပိုးက လူသားေတြရဲ့ အသက္အိုးအိမ္ စည္းစိမ္ေတြကို လုယက္ယူငင္လာတဲ့အခါ ေဆးသိပၸံ ပညာရွင္ေတြကလည္း ဘဝေတြကို ကယ္တင္ဖို႔ ႀကိဳးပမ္းလာၾကပါတယ္။ သူတို႔ စြမ္းေဆာင္မႈရဲ့ အသီး အပြင့္တစ္ခုကေတာ့ ေအအာဗီြ (ARV Anti Retroviral) ဆိုတဲ့ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ ခုခံေဆးကို ရွာေတြ႔ျခင္း ပါပဲ။ ဒီေဆးဟာ ဗိုင္းရပ္ကို ေသေအာင္မသတ္ႏိုင္ေပမဲ့ ဗိုင္းရပ္ျပန္ပြားႏႈန္းကို ေႏွးေကြးေစၿပီး ေရာဂါ ကူးစက္ခံရသူေတြရဲ့ သက္တမ္းကို ဆြဲဆန္႔ေပးႏုိင္ပါတယ္။ ေအအာဗီြ မေပၚခင္ကေတာ့ ေအဇက္တီ (AZT) ဆိုတဲ့ေဆးကို သံုးခဲ့ၾကပါတယ္။ ေအအာဗီြဟာ တကယ္ပဲ ထိေရာက္မႈရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေဈးႏႈန္းကေတာ့ အဆမတန္ကို ႀကီးလြန္းတယ္လို႔ Ms Jiew Premchaipron က ေျပာပါတယ္။ Jiew က အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ ရွိသူေတြ အေနနဲ႔တကြ မိသားစုေတြကို ကူညီ ေထာက္ပံ့ေပးေနတဲ့ ထိုင္းႏိုင္ငံ ACCESS Foundation ကျဖစ္ပါတယ္။ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြကို ဟန္႔တားရာမွာ ေအအာဗီြရဲ့ ထိေရာက္မႈကို သိေပမဲ့ ကမၻာအဝန္း ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရသူ ၃၈ သန္းမွာေဆးကို လက္လွမ္းမွီႏိုင္တဲ့သူ အင္မတန္ရွားပါတယ္။ နာမည္ႀကီး ေဆးကုမၸဏီ ေတြကေန မွတ္ပံုတင္ထားတဲ့ေဆး (Brandname druge) ေတြဟာ ေဈးျမင့္လြန္း တာေၾကာင့္ အနာသိ ေဆးရွိေပမဲ့ ပိုက္ဆံမရွိေတာ့ ေသမင္းကို လည္စင္းေပးၾကရပါတယ္။ ေဆးရွိပါလ်က္ႏွင့္ ေဆးမကုႏိုင္တာမ်ိဳး မျဖစ္ရေအာင္ ႏြမ္းပါးတဲ့ ႏိုင္ငံေတြကပါ ေဆးကို လက္လွမ္းမီ ႏိုင္ေအာင္ ေဈးႏႈန္းကို ေလ်ာ့ခ်ေပးရမယ္လို႔ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ တိုက္ဖ်က္ေရး လႈပ္ရွားသူေတြက ေျပာလာၾကပါတယ္။ ဒီအခါမွာ ေဆးကုမၸဏီႀကီးေတြက သူတို႔မွာ မူပိုင္ခြင့္ (patent) ေတြနဲ႔ သုေတသန လုပ္ငန္းေတြအတြက္ ေငြ အေျမာက္အမ်ား ကုန္က်ခံထားရတာေၾကာင့္ ေဈးေလ်ာ့ဖို႔ မျဖစ္ႏုိင္ဘူးလို႔ ဆိုလာၾကပါတယ္။ ဒီလို ပရဟိတသမားေတြနဲ႔ စီးပြားေရးသမားေတြၾကားက ပဋိပကၡကို ေျပလည္ေစတဲ့ နည္းလမ္းကေတာ့ ေဈးသက္သာတဲ့ generic drugs (အမ်ိဳးအစားတူ နာမည္တူ ေဆးဝါးေတြ) ထုတ္လုပ္ခြင့္ ျပဳလိုက္ျခင္းပါပဲ။ သက္ဆိုင္ရာ အစိုးရရဲ့ ေဆးဝါး စက္ရံုကေန ေဆးကုမၸဏီႀကီးေတြက ေပးတဲ့ ေဖၚစပ္နည္းနဲ႔ ထြက္လာတဲ့ generic drugs ေတြဟာ အျပည္ျပည္ ဆိုင္ရာ စံခ်ိန္စံညႊန္းနဲ႔ ကိုက္ညီမႈ ရွိ၊ မရွိ ဆိုတာကိုေတာ့ အေထာက္အထား ခိုင္ခိုင္လံုလံု မရွိေသးပါဘူး။ လက္ရွိေဈးႏႈန္းအရ generic drugs တစ္လစာကို ေဒၚလာ ၃၀ခန္႔ရွိၿပီး ဒါဟာ brand-name drugs ေတြရဲ့ ေဈးထက္ ေလးဆ ကေန ဆယ္ဆအထိ သက္သာတာျဖစ္ပါတယ္။ ေဆး တစ္ေတာင့္ခ်င္း အေနနဲ႔ ဘတ္ ၂၅၀နဲ႔ ဘတ္ ၅၀ အသီးသီး ရွိတဲ့အတြက္ ေဈးကြာလွပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔အေနနဲ႔ ေဈးႏႈန္းကို ဘယ္ေလာက္ပဲ ေလ်ာ့ခ်ပါေစ မတတ္ႏိုင္တဲ့ သူေတြ ရွိေသးတယ္လို႔ Mr Amal Naj က ေျပာပါတယ္။ Mr Amal Naj ဟာ ကမၻာ့ အႀကီးဆံုး ေဆးဝါး ထုတ္လုပ္တဲ့ ကုမၸဏီ ဖိုင္ဇာ (Pfizer) ရဲ့ ထိုင္းႏိုင္ငံဆိုင္ရာ ဌာေန မန္ေနဂ်ာ တစ္ဦးျဖစ္ပါတယ္။ သူက “တာဝန္မကင္းတဲ့ ေဆးကုမၸဏီေတြက ဒီလိုေဆးေတြကို အလကားေပးသင့္တာေပါ့။ ဒါေပမဲ့ ဒါဟာ ေဆးကုမၸဏီေတြရဲ့ တာဝန္သာမက လူ႔အသိုင္းအဝန္းတစ္ခုလံုးမွာလည္း တာဝန္ရွိတယ္” လို႔ ဆက္ေျပာပါတယ္။ “တကယ္လိုအပ္တဲ့ လူေတြဆီ ေဆးေတြ ဘာလို႔ မေရာက္ႏိုင္တာလဲလို႔ ေမးရင္ ေဆးေဈးႏႈန္း ေလ်ာ့ခ်ေပမဲ့ သယ္ယူ ပို႔ေဆာင္ေရး စရိတ္ေတြ သိုေလွာင္ေရး စရိတ္ေတြက ရွိေနေသတယ္ လို႔လည္း ေျပာသြားပါေသးတယ္။ ထိုင္းအစိုးရရဲ့ ေဆးဝါး စက္ရံုကေန ၂၀၀၆ ခုႏွစ္မွာ လူေျခာက္ေသာင္းစာ ေဆးေတြ ထုတ္လုပ္ႏိုင္ၿပီလို႔ Dr Itsaraet Gosriwatana ကေျပာပါတယ္။ သူဟာ အစိုးရ ေဆးဝါးဆိုင္ရာ အသင္း ဂ်ီပီအို (GPO Government Pharmaceutical Pharmaceutical Organization) က အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အေရာင္း မန္ေနဂ်ာျဖစ္ပါတယ္။ လူေျခာက္ေသာင္းစာ ထြက္ရွိလာတဲ့ ေဆးဝါးေတြအနက္ ငါးေသာင္းစာကို ျပည္တြင္းမွာ သံုးမွာျဖစ္ၿပီး တစ္ေသာင္းစာကိုေတာ့ ျပည္ပကို တင္ပို႔မွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေဆးေတြဟာ စံခ်ိန္ စံညႊန္း အျပည့္အဝေတာ့ မဟုတ္ေသးပါဘူး။ ထိုင္းမွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြရွိသူး ေျခာက္သိန္းေက်ာ္ရွိၿပီး လက္ရွိအေျခအေနမွာ တစ္သိန္းေက်ာ္ဟာ ေဆးဝါး လိုအပ္ေနတယ္ဆိုတာ သိရပါတယ္။ ကိုယ္တြင္း ခုခံအားတိုင္းတာမႈ CD4 Count ၂၀၀ ထက္ နည္းတဲ့ သူေတြကို ဆရာဝန္ေတြက ေအအာဗီြေဆး ေပးဖို႔ ညႊန္ၾကားထားပါတယ္။ CD4 Count မ်ားေနရင္ ေဆးေသာက္ေပမဲ့ အက်ိဳးမထူးဘူးလို႔ သိရပါတယ္။ ထိုင္းအစိုးရရဲ့ ဒုတိယေျမာက္ ေဆးဝါးစက္ရံု တည္ေဆာက္ၿပီးသြားတဲ့အခါမွာ ေဆးထုတ္အင္အား ၁၃၀,၀၀၀ ထိျမင့္တက္လာမွာ ျဖစ္ၿပီး ၂၀၀၆ ခုႏွစ္အတြင္း သံုးသိန္းအထိ ထုတ္ဖို႔ စီစဥ္ထားပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ကို ျပည္ပ ပို႔မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ၂၀၀၄ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လအတြင္းက ျမန္မာ ျပည္သူ ျပည္သားေတြအတြက္ ေဆးဝါး ၂၀၀ ကို ထိုင္းအစိုးရက တရားဝင္ေပးအပ္ခဲ့ၿပီး ၂၀၀၄ ခုႏွစ္အကုန္မွာ ကေမၻာဒီးယား၊ လာအို သို႔မဟုတ္ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ လူတစ္ေသာင္းစာ ေဆးအလံုအေလာက္ ျဖန္႔ခ်ီေပးမယ္လို႔ Dr Itsaraet Gosriwatana ကေျပာပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ထိုင္းလူမ်ိဳး ငါးေသာင္းအတြက္လည္း ရရွိမွာျဖစ္ပါတယ္။ ထိုင္းဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ Thalsin Shinawatra က ဘန္ေကာက္မွာ က်င္းပခဲ့တဲ့ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ AIDS ညီလာခံမွာ ထိုင္းႏိုင္ငံအတြင္း ေအအာဗီြေဆး လိုသူတိုင္း ေဆးရေစရမယ္လို႔ ကတိေပးသြားပါတယ္။ “မူဝါဒ ေကာင္းကေတာ့ ရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ မူကေတာ့ မူပါပဲ၊ တကယ္လုပ္ေဆာင္မွ မဟုတ္တာ။ မူဝါဒ ကေန လက္ေတြ႔လုပ္ေဆာင္ခ်က္အျဖစ္ ဘယ္လို အေကာင္အထည္ ေဖၚမယ္ဆိုတာကေတာ့ ေမးခြန္း တစ္ရပ္အျဖစ္ ရွိေနဆဲပါပဲ” လို႔ Ms Jiew က ေျပာသြားပါတယ္။ သူက ဆက္ၿပီး “လက္ရွိ ေဆးေပါက္ ေဈးဟာ ထိုင္းလူမ်ိဳးေတြအတြက္ ေဈးႀကီးေနေသးတယ္” လို႔ေျပာပါတယ္။ ႏိုင္ငံျခား ကုမၸဏီႀကီးေတြက ေတာင္းတဲ့ ေဈးအတိုင္း ေပးရမယ္ဆိုရင္ လူတစ္ေယာက္စာအတြက္ တစ္ႏွစ္ကို ေဒၚလာ ၁၂၀၀ ကုန္က်မွာျဖစ္တယ္။ တစ္ေန႔ဝင္ေငြ တစ္ေဒၚလာခန္႔နဲ႔ ပ်မ္းမွ်လစာေငြ ေဒၚလာ ၄၀ကေန ၅၀ၾကားရတဲ့ ကေမၻာဒီးယား ေတြအတြက္လည္း ေဆးဝယ္ေသာက္ဖို႔ မတတ္ႏိုင္ပါဘူး။ ဗီယက္နမ္ဟာ သံုးႏွစ္ကာလအတြင္းမွာ generic drug ေတြထုတ္လုပ္ႏိုင္ဖို႔ ရည္မွန္းထားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ပထမဆံုး အေနနဲ႔ ႏိုင္ငံျခား ကုမၸဏီေတြရဲ့ မွတ္ပံုတင္ဖို႔ ကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေျပလည္ေအာင္ ညွိႏႈိုင္းရဦးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ တိုက္ဖ်က္ေရး လွံဳ႕ေဆာ္သူေတြက အၿမဲတမ္း ေဈးႏႈန္းနဲ႔ မွတ္ပံုတင္ခြင့္ကိုပဲ ဦးတည္ ေျပာေနၾကေတာ့တာပဲလို႔ Amal Naj ကျပစ္တင္ ေဝဖန္ပါတယ္။ ရန္သူ အစစ္က ေဈးႏႈန္းမဟုတ္ဘူး တကယ့္ရန္သူ အစစ္က ဗိုင္းရပ္စ္ ပဲလို႔ သူက ေျပာပါတယ္။ ပိုင္ဇာ Pfizer အေနနဲ႔ ေဆးသစ္တစ္မ်ိဳး ေဈးကြက္ေရာက္လာေအာင္ ေဒၚလာသန္း ၅၀၀ ကေန ၈၀၀အထိ ရင္းႏွီးျမွပ္ႏွံရတယ္။ ဒီလို ကုန္က်စရိတ္ေတြ ကာမိၿပီး အျမတ္လည္း ရဦးမွျဖစ္မယ္။ ဒါမွ ေနာက္ထပ္ေဆးေတြ ထုတ္ဖို႔အတြက္ သုေတသန လုပ္ငန္းေတြမွာျပန္ၿပီး ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံရဦးမယ္။ အခု လက္ရွိသံုးေနတဲ့ေဆးဟာ လာမယ့္ႏွစ္အနည္းငယ္အတြင္းသာ သံုးႏိုင္မွာျဖစ္ၿပီး ခႏၶာကိုယ္ထဲမွာ ေဆးဝါးခံႏိုင္ရည္အားဟာ ငါးႏွစ္ေနရင္ ေပၚလာႏိုင္လို႔ အခ်ိန္မွီ ေဆးသစ္ထုတ္ဖို႔ လိုတယ္လို႔ Amal Naj က ရွင္းျပ သြားပါတယ္။ ဒါ့အျပင္သူက “ဘယ္ႏိုင္ငံ အစိုးရမဆို ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ့ေဆးကို လိုတယ္ဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဆီ လာၿပီး ေျပာလွည့္ပါ” လို႔ ဖတ္ေခၚသြားပါတယ္။ “- ကမၻာႀကီးကို ေဆးကုေပးပါ” စာအုပ္မွ ကူးယူေဖၚျပထားျခင္း ျဖစ္ပါသည္္။ အခက္အခဲ အမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ စာေရးသူထံမွ ခြင့္ျပဳခ်က္ရယူျခင္း မရွိပဲ ကူးယူေဖၚျပသည္ကို နားလည္္ ေပးေစလိုပါသည္။