HIV ပိုး ႐ွိမ႐ွိ ဘာေၾကာင့္စစ္ေဆးသင့္သလဲ

ကမၻာ့ကပ္ေရာဂါတစ္ခုလို႔ ေျပာရမဲ့ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ/ေအအိုင္ဒီအက္(စ္)ေရာဂါဟာ ျမန္မာနိုင္ငံမွာလည္း ဆယ္စုႏွစ္ တစ္ခုအတြင္းမွာ ေၾကာက္မက္ဖြယ္ရာကို ကူးစက္ျပန္႔ပြားလာခဲ့ပါတယ္။ ကာကြယ္ တားဆီးမႈလုပ္ငန္းေတြနဲ႔အတူ အခုအခ်ိန္မွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ/ေအအိုင္ဒီအက္(စ္)ေရာဂါ ေဝဒနာရွင္ေတြ ကို ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ျခင္း၊ ေဆြးေႏြးႏွစ္သိမ့္ အႀကံေပးျခင္း၊ ကူညီျခင္းဆိုတဲ့ အပိုင္းကိုလည္း အေလးထား လုပ္ကိုင္လာခဲ့ၾကပါၿပီ။ အခုအခါမွာ ေရာဂါျဖစ္ပြားလာတာနဲ႔အမွ် အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးရွိမရွိကို ေသြးစစ္ၾကည့္ဖို႔ကိစၥကလည္း ထည့္သြင္း စဥ္းစားၾကတဲ့အထဲမွာ အေရးပါတဲ႔ ကိစၥတခုျဖစ္လာပါတယ္။ အလုပ္က အေၾကာင္းျပခ်က္တခုနဲ႔ စစ္ခိုင္းလို႔၊ ဒါမွမဟုတ္ လက္မထပ္ခင္ စိတ္ရွင္းရေအာင္ စစ္ခ်င္လို႔၊ မိမိဘာသာဆႏၵအေလွ်ာက္ ေရာဂါရွိမရွိ သိခ်င္လို႔ လာေရာကစစ္ေဆးတတ္ၾကသလို၊ တခ်ိဳ႕ၾကေတာ့လည္း ေရာဂါလဏၡာ တခုခုေၾကာင့္ ဆရာဝန္က လႊတ္လိုက္လို႔ ဆိုၿပီး ေရာက္လာၾကသူေတြလည္းရွိပါတယ္။ ဘယ္လို အေျခေနမ်ိဳးေတြမွာ သင့္မွာ အိတ္အိုင္ခ်္ဗြီပိုးကူးစက္နိုင္သလဲ၊ စစ္ေဆးၾကည့္သင့္သလဲဆိုတာကို ရွင္းျပခ်င္ပါတယ္။ ကိုယ့္အိမ္ေထာင္ဖက္/ လိင္ဆက္ဆံဖက္နဲ႔ ကိုယ့္ရဲ႕အၾကားမွာ တစ္ဦးကိုတစ္ဦး အျပန္အလွန္သစၥာရွိတဲ့ အိမ္ေထာင္ေရးမ်ိဳး မဟုတ္ခဲ့ဘူးဆိုရင္၊ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုးရနိုင္ေျခကို ေအာက္ပါအခ်က္ (၃)ခ်က္က အဆံုးအျဖတ္ ေပးပါလိမ့္မယ္။ (၁) လိင္ဆက္ဆံဖက္/ အိမ္ေထာင္ဖက္(မ်ား)၏ ေရြးခ်ယ္မႈ လိင္ဆက္ဆံဖက္/ အိမ္ေထာင္ဖက္တြင္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးရွိ၊ မရွိဆိုတဲ့အခ်က္တြင္ ေရာဂါပိုးရနိုင္ မရနိုင္ကို အဆံုးအျဖတ္ေပးနိုင္ပါတယ္။ လူတေယာက္ကိုၾကည့္လိုက္ရံုနဲ႔ သူမွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးရွိ၊ မရွိကို မသိနိုင္တာေၾကာင့္ ကိုယ္နဲ႔လိင္ဆက္ဆံဖက္ရဲ႕လိင္ကိစၥအမူအက်င့္ေတြကို မသိခဲ့ဘူးဆိုရင္ လိင္ဆက္ဆံဆတိုင္း ကြန္းဒံုးသံုးသင့္ပါတယ္။ ေရာဂါပိုးရွိသူနဲ႔ လိင္ဆက္ဆံမယ္ဆိုရင္ တစ္ႀကိမ္ပဲ ျဖစ္ျဖစ္ ကြန္ဒံုးမသံုးရင္ ေရာဂါပိုးကူးစက္နိုင္ပါတယ္။ (၂) လိင္ဆက္ဆံဖူးသူ အေရအတြက္ ကိုယ္နဲ႔ လိင္ဆက္ဆံဖူးသူ အေရအတြက္မ်ားေလေလ၊ ေရာဂါပိုးရနိုင္ေျခမ်ားေလေလပါဘဲ။ ဒါေၾကာင့္ တတ္နိုင္မယ္ဆိုရင္ လိင္ဆက္ဆံသူအေရအတြက္ကို ေလ်ာ့ခ်သင့္ပါတယ္။ ကိုယ္နဲ႔လိင္ဆ္ဆံသူေတြရဲ႕ လိင္ဆက္ဆံတဲ့အမူအက်င့္ေတြကို ဘယ္လိုမွ သိနိုင္မွာမဟုတ္တဲ့အတြက္ လိင္ဆက္ဆံဖက္ အေရအတြက္ ေလ်ာ့ခ်ျခင္းတစ္ခုထဲဟာလည္း လံုေလာက္တဲ့ကာကြယ္နည္းမျဖစ္နိုင္ပါ။ ဒါေၾကာင့္ အကာအကြယ္ယူၿပီး လိင္ဆက္ဆံတာ (လိင္ဆက္ဆံတဲ့အခါတိုင္း ကြန္ဒံုးသံုးတာ)ကို ဆက္လုပ္သြား သင့္ပါတယ္။ (၃) လိင္ကိစၥပိုင္းဆိုင္ရာအမူအက်င့္၊ ေနထိုင္ပံု လိင္ဆက္ဆံတာေၾကာင့္ကူးစက္တာကို ကာကြယ္ဖို႔ (တစ္ေယာက္ကို တစ္ေယာက္ သစၥာမရွိနိုင္တဲ့၊ ယံုၾကည္လို႔ မရတဲ့သူေတြနဲ႔ လိင္မဆက္ဆံပဲ) လံုးဝေရွာင္ၾကဥ္တာဟာ အေကာင္းဆံုးနည္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း လူအမ်ားစုအတြက္ေတာ့ ဒီအႀကံဥာဏ္ဟာ လက္ေတြ႔မက်နိုင္ဘူးလို႔ ဆိုပါတယ္။ းါေၾကာင့္ ကြန္ဒံုးအသံုးျပဳၿပီးေတာ့ တျခားအႏၱရယ္ကင္းတဲ့ လိင္ကိစၥပိုင္းဆိုင္ရာ အမူအက်င့္ေတြျပဳမူမယ္ဆိုရင္ ေရာဂါပိုးကူးစက္ျခင္းႏွင့္ေရာဂါ ရနိုင္ေျခကို ေလ်ာ့ခ်ေပးနိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ယဥ္ေက်းမႈဓေလ့ထံုးစံအရ လိင္ကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ဖြင့္ေျပာဖို႔ခက္တဲ့ ျမန္မာနိုင္ငံလို နိုင္ငံမ်ိဳးမွာ ကာကြယ္တာဆီးဖို႔ပညာေပးဖို႔ဆိုတာေတာင္ မလြယ္လွတဲ့အတြက္ ေရာဂါပိုးစစ္ဖို႔ကိစၥရဲ႕ ေနာက္ဆက္တြဲမွာ လူမႈေရးျပႆနာေတြကလည္း အမ်ားႀကီးဆက္ပါလာတတ္ပါတယ္။ ကုလို႔မရတဲ့ ေရာဂါတစ္ခုမို႔ အဲဒီေရာဂါျဖစ္မွာကို ေၾကာက္တာထက္ လူေတြကအထင္ေသး၊ အျမင္ေသးမယ္။ ပတ္ဝန္းက်င္က ဝိုင္းပယ္တာခံရမယ္ဆိုၿပီး လူမႈေရးဒဏ္ခတ္တာခံရေတာ့မယ္လို႔ ျမင္တဲ့အျမင္က ပိုဖိစီးေဆတာကိုေတြ႔ရပါတယ္။ ကုဖို႔ေဆးမရွိတာ မေသခင္ စိတ္ညစ္ေနရတာ အဖတ္တင္မဲ့နတူတူ မစစ္ပဲထားတာေကာင္းပါတယ္လို႔ သေဘာထားၿပီး ဒီတိုင္းပဲေနေနတဲ့ သူေတြလည္း ဒုနဲ႔ေဒးပါ။ စစ္သင့္ မစစ္သင့္ ဆံုးျဖတ္ျခင္းကေတာ့ ကိုယ့္ဆႏၵတိုင္းပါပဲ။ ဒါေပမဲ့ စစ္ျခင္းအားျဖင့္ ဘယ္လိုအက်ိဳးရွိနိုင္ သလဲဆိုတာကို အခုတင္ျပေဆြးေႏြးေပးခ်င္တာပါ။ ဘယ္လိုလူေတြအေနနဲ႔ ေဆးစစ္ၾကည့္သင့္တယ္၊ ေရာဂါပိုးရွိရင္ဘာလုပ္နိုင္မလဲ။ တကယ္လို႔ မရွိခဲ့ရင္ေကာ ဘာဆက္လုပ္သင့္သလဲ။ ေဆးမစစ္မီနဲ႔ စစ္ၿပီးခ်ိန္ေတြမွာ ဘာေၾကာင့္ ေဆြးေႏြးညွိႏိႈင္းအႀကံေပးမႈကို ရယူသင့္သလဲဆိုတာေတြကို ေျပာခ်င္တာပါ။ ဘယ္လိုအေျခအေနမ်ိဳးမွာ ေဆးစစ္သင့္သလဲ။ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ကူးစက္နိုင္တဲ့နည္းလမ္းေတြထဲမွာပါတဲ့ အခ်က္ေတြထဲက တစ္ခုခုကို တစ္ႀကိမ္ထဲ လုပ္ခဲ့ဖူးရင္ေတာင္ ေဆးစစ္ၾကည့္သင့္ပါတယ္။ ေဆးစစ္လို ေရာဂါပိုးရွိေနတာကို ႀကိဳသိရင္ ဘာလုပ္နိုင္မလဲ။ လူအေတာ္မ်ားမ်ားက ေရာဂါပိုးကိုယ့္မွာရွိေနၿပီဆိုတာကို သိၿပီးမၾကာဘူး၊ ကိုယ္ေသသြားမွာပဲလို႔ ထင္ေနၾကပါတယ္။ အဲဒီ စိတၱဇနဲ႔ပဲေစာေစာကြယ္လြန္သြားၾကတဲ့ ေရာဂါေဝဒနာရွင္ေတြလည္း မနည္းလွပါဘူး။ အမွန္ေတာ့ ေရာဂါပိုး ရွိၿပီးမွကို က်န္းမာေရးကို ဂရုစိုက္မယ္။ ေရာဂါပိုးထပ္ရနိုင္မဲ့ အျပဳအမႈေတြကို ေရွာင္မယ္။ အစားအေသာက္၊ အေနအထိုင္ကို ဂရုစိုက္မယ္ဆိုရင္ ကိုယ္ခံအား သိပ္မက်ေသးတဲ့ လူနာေတြဟာ သာမန္လူလိုပဲ အသက္ရွည္ရွည္ ေနနိုင္ၾကပါတယ္။ ဒါအျပင္ ကိုယ့္ၾကာင့္ သူမ်ားမွာ ေရာဂါရမသြားေအာင္လည္း အေနအထိုင္ ဆင္ျခင္နိုင္တယ္။ အိမ္ေထာင္ဦးစီး တစ္ဦးျဖစ္ေနတယ္ဆိုင္လည္း ကိုယ္မ်က္ကြယ္ျပဳတဲ့အခ်ိန္မွာ ကိုယ့္မိသားစုရဲ႕ စားေသာက္ ေနထိုင္ေရး ေရွ႕ေရးအတြက္ ႀကိဳတင္စီစဥ္မႈေတြလည္း လုပ္ေပးနိုင္တယ္။ တကယ္လို႔ ကိုယ္ခံအား သိပ္က်ေနတဲ့ လူနာေတြဆိုရင္လည္း နားလည္တတ္ကၽြမ္းတဲ့ ေဆးဝန္ထမ္းေတြရဲ႕အကူအညီနဲ႔ ကိုယ့္သက္တမ္းကို ဆြဲဆန္႔ေပးလို႔ ရသလို ကိုယ္ခံအားနည္းတဲ့အက်ိဳးဆက္ေၾကာင့္ဝင္လာတဲ့ ေရာဂါေတြကိုလည္း သက္သာေအာင္ ကုသမႈခံယူလို႔ ရနိုင္ပါတယ္။ ေရာဂါပိုးမရွိခဲ့ရင္ေကာ ဘာဆက္လုပ္ရမလဲ။ ေရာဂါကူစက္နိုင္မဲ့ အျပဳအမူေတြကို အၿမဲသတိထား ေရွာင္ၾကဥ္သြားမယ္ဆိုရင္ ဒီေရာဂါရဲ႕ အႏၱရယ္ကေန ကင္းလြတ္နိုင္ၿပီေပါ့။ ေရာဂါပိုးရွိ၊ မရွိေသြးမစစ္ခင္နဲ႔ ေသြးစစ္အၿပီးမွာ ေဆြးေႏြးအၾကံေပးျခင္း လုပ္တယ္ဆိုတာဘာလဲ လူေတြရဲ႕ ဘဝျပႆနာေတြကို ေျဖရွင္းတဲ့အခါမမွာ ပံုေသနည္းေတြထုပ္ၿပီး အႀကံေပးေပးလို႔ မရနိုင္ပါဘူး။ လူတိုင္းဟာ ကိုယ္က်င္လည္ရာ ဘဝပတ္ဝန္းက်င္မွာေတာ့ ဇတ္လိုက္ေတြျခည္းပါပဲ။ လူတစ္ဦးခ်င္းစီရဲ႕ ဘဝေတြကလည္း ဘယ္လိုမွ ထပ္တူမျဖစ္နိုင္ပါဘူး။ ျပႆနာတစ္ခုကို ေျဖရွင္းရာမွာလည္း သူတို႔အေျခအေနကို သူတို႔အျပင္ဘယ္သူကမွ ပိုမသိနိုင္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ႏွစ္သိမ့္ ေဆြးေႏြးအႀကံေပးသူေတြအေနနဲ႔ သူတို႔ေျပာျပတဲ့ သူတို႔ရဲ႕ဘဝအေျခအေန၊ အခက္အခဲ၊ ျပႆနာ၊ စိုးရိမ္ပူပန္မႈ၊ အားသာခ်က္၊ အားနည္းခ်က္ေတြကို ေသခ်ာ နားေထာင္ေပးၿပီး ပိုသိဖို႔လိုမယ္ ထင္ရင္လည္း ေမးျမန္းၾကည့္ၿပီး၊ သူတို႔ဘာသာ ျပႆနာရဲ႕ အေျဖကိုရွာနိုင္ေအာင္၊ ရွာတတ္ေအာင္ ကူညီလမ္းေၾကာင္း ေဆြးေႏြးေပးျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။ ေရာဂါပိုးရွိမရွိကို ေဆးစစ္လိုသူေတြဟာ အလြတ္ကိုယ့္သေဘာနဲ႔ကိုယ္ ေဆးစစ္ၿပီး ရွိမရွိကို သိတာမ်ိဳးထက္၊ ေသြးမစစ္မွီနဲ႔ ေသြးစစ္ၿပီးအခ်ိန္ေတြမွာ ေဆြးေႏြးၫွိႏႈိင္း အႀကံေပးမႈကို ရယူနိုင္ရင္ ပိုေကာင္းပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ ေဆြးေႏြးညွိႏိႈင္း အႀကံေပးမႈကို ခံယူသင့္သလဲဆိုရင္ ေရာဂါပိုးရွိျခင္း မရွိျခင္းစာ ကိုယ္အတြက္ မ်ားစြာအေရးပါေနတဲ့ အတြက္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာေရာ၊ လူမႈေရးပိုင္းမွာပါ စိတ္ဖိစီးမႈေတြ ရွိနိုင္လို႔ပါပဲ။ ကိုယ္တိုင္ပဲျဖစ္ျဖစ္ ကိုယ့္မိတ္ေဆြသားခ်င္းထဲက တစ္ဦးဦးမွာပဲျဖစ္ျဖစ္ ေအအိုင္ဒီအက္(စ္)ေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး စိတ္ပူပန္ေသာကမ်ားေရာက္ေနခဲ့တယ္ဆိုရင္ က်န္းမာေရးဝန္းႀကီးဌာန လက္ေအာက္မွာ ရွိတဲ့ ရန္ကုန္မွာဆိုရင္ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြးပညာေပးအဖြဲ႕(ဗဟို) ရန္ကုန္ျပည္သူ႔ေဆးရံုႀကီး၊ တိုးခ်ဲ႕ျပည္သူ႔ ေဆးရံုးဝင္း၊ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း လမ္းကိုသြားေရာက္နိုင္ပါတယ္။ ျပည္နယ္ႏွင့္တိုင္း ေဆးရံုးမ်ား၊ ကာလသားေရာဂါတိုက္ဖ်က္ေရးဌာနမ်ား၊ မူးယစ္ေဆးစြဲကုသေရးႏွင့္ သုေတသနဌာနမ်ား၊ လူမႈေရး အသင္းအဖြဲ႔မ်ားျဖစ္တဲ့ ျမန္မာနိုင္ငံဆရာဝန္အသင္း၊ မိခင္နဲ႔ ကေလးေစာင့္ေရွာက္ေရးအသင္း၊ ၾကက္ေျခနီအသင္းစတဲ့ အသင္းအဖြဲ႕ေတြမွာလည္း သြားေရာက္ေတြ႔ဆံု ေဆြးေႏြးနိုင္ပါတယ္။ ေဆြးေႏြး အႀကံေပးေနသူအားလံုးဟာ ကမၻာက်န္းမာေရးအဖြဲ႔ႏွင့္ က်န္းမာေရးဦးစီးဌာန ခုခံအားက် ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါ ကာကြယ္တားဆီးေရးႏွင့္ တိုက္ဖ်က္ေရးစီမံခ်က္တို႔ ကူးေပါင္းပို႔ခ်ေနတဲ့ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြး အႀကံေပး သင္တန္းမ်ားမွာ တက္ေရာက္ဖူးသူမ်ားျဖစ္ၾကပါတယ္။ ကိုယ့္ရပ္ရြာမွာ ေအအိုင္ဒီအက္(စ္)ေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရးလုပ္ငန္းေတြ လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ နိုင္ငံတကာ အစိုးရမဟုတ္တဲ့ လူးမႈေရးအဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ ကုလသမဂၢလက္ေအာက္ခံ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားမွတဆင့္ လည္း ဆက္သြယ္ဆံုးစမ္းေမးျမန္းလို႔ ရနိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ တာခ်ီလိတ္၊က်ိဳင္းထံု၊ျမဝတီ၊ထားဝယ္၊ၿမိတ္၊ ေကာ့ေသာင္းတို႔မွာ ဆိုရင္လည္း ေဝါဗြီးရွင္း (ျမန္မာ)ရဲ႕ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ/ေအအိုင္ဒီအက္(စ္) စီမံခ်က္ ေတြက တဆင့္လည္း ကိုယ္လိုအပ္တဲ့ အကူအညီေတြကိုလည္း ေတာင္ခံနိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ သင့္ေတာ္တဲ့ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြး အႀကံေပးျခင္းလုပ္ငန္းေတြရဲ႕ကူညီပံ့ပိုးမႈမပါပဲနဲ႔ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးရွိ မရွိကို ေဆးစစ္ၾကတဲ့အခါမွာ ေရာဂါပိုးရွိရင္ ဘယ္လိုဆက္ေနထိုင္သြားသင့္တယ္ဆိုတာမ်ိဳး၊ မရွိရင္လဲ ေရာဂါပိုး မကူးစက္လာေအာင္ ဘယ္လိုဆက္ေနထိုင္သြားသင့္တယ္ ဆိုတာမ်ိဳးေတြကို ဘယ္သူကမွ ေျပာျပမေပးခဲ့ရင္ ကိုယ္ရဲ႕ေဆးစစ္ခ်က္ဟာ အလဟႆျဖစ္သြားနိုင္ပါတယ္။ ေရာဂါမရွိတဲ့သူကလည္း “ငါဘာလုပ္လုပ္ ဘာမွ မျဖစ္နိုင္ပါဘူး၊ဆက္လုပ္ခ်င္ရာလုပ္ေတာ့မယ္လို႔” သေဘာပိုက္သြားနိုင္သလို ေရာဂါရွိသူကလည္း “မထူးပါဘူး မေသခင္ ကိုယ္လုပ္ခ်င္တာလုပ္သြားေတာ့မယ္” ဆိုတဲ့ အေတြးမ်ိဳး ဝင္သြားနိုင္ပါတယ္။ အဲဒီလိုကတဆင့္ တျခားလူေတြဆီကို မလိုလားအပ္တဲ့ ကူးစက္မႈေတြ ျဖစ္သြားနိုင္တာမို႔ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးရွိမရွိကို ေသြးစစ္ဖို႔ စိတ္ကူးရွိရင္ နီးစပ္ရာ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြး အႀကံေပးဌာနေတြနဲ႔ ဆက္သြယ္ၿပီးမွစစ္ရင္ ပိုေကာင္းပါတယ္လို႔ အႀကံျပဳခ်င္ပါတယ္။ ပင္လယ္ျပာျပာ -